• Workout Intelligence

Μεσογειακή αναιμία και άσκηση, οφέλη στην υγεία και κίνδυνοι.



μεσογειακή αναιμία

Το παρών άρθρο αποτελεί μέρος από εργασία που είχαμε πραγματοποιήσει στο μεταπτυχιακό μας στο Αριστοτέλειο πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στο μάθημα της αθλητιατρικής. Στο τέλος παρέχουμε πλήθος βιβλιογραφικών πηγών αν θελήσετε να αναζητήσετε επιπλέον πληροφορίες. Σημειώνουμε ότι μέσα στο κείμενο χρησιμοποιείται ο όρος μεσογειακή αναιμία και ο συνώνυμος όρος θαλασσαιμία. Το κείμενο αναφέρεται σε άτομα που πάσχουν από μεσογειακή αναιμία, όχι άτομα που έχουν μόνο το «στίγμα» και δεν παρουσιάζουν συμπτώματα. Tο συγκεκριμένο άρθρο είναι καθαρά ενημερωτικού χαρακτήρα. Η διάγνωση ή η αντιμετώπιση κάποιας κατάστασης υγείας είναι αποκλειστική ευθύνη του θεράποντα ιατρού. Σε περίπτωση ανάγκης ή διάγνωσης ή περισσότερων πληροφοριών απευθυνθείτε σε ειδικό ιατρό. Αν είστε ασθενής με μεσογειακή αναιμία απευθυνθείτε αρχικά στον θεράποντα ιατρό σας, ο οποίος σε συνεργασία με τον γυμναστή σας, να σχεδιάσει ένα ειδικό πρόγραμμα γυμναστικής για εσάς.

Ορισμός Μεσογειακής αναιμίας

Σύμφωνα με τον WHO (World Health Organization) αναιμία θεωρείται η κατάσταση εκείνη κατά την οποία η συγκέντρωση της αιμοσφαιρίνης στο αίμα είναι μικρότερη από 7.5 mmol/L (12 g/dL) στις γυναίκες και κάτω από 8.1 mmol/L (13 g/dL) στους άντρες. H θαλασσαιμία η αλλιώς μεσογειακή αναιμία είναι η πιο συχνή κληρονομική διαταραχή του αίματος (WHO). Είναι μία κληρονομική αυτοσωμική νόσος. Η οποία προκαλείται από την έλλειψή η την μετάλλαξη γονιδίου η γονιδίων γεγονός που οδηγεί σε μειωμένη σύνθεση η την απουσία σύνθεσης των α και β σφαιρινών, οι οποίες χρησιμεύουν στην σύνθεση της αιμοσφαιρίνης, καθώς και ανικανότητα κατάλληλης χρήσης του σιδήρου. Αυτό οδηγεί στην ανεπαρκή αιμοποίηση και στην καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων στο περιφερικό αίμα. Ανάλογα με την αλυσίδα που αφορά το γενετικό πρόβλημα, τα θαλασσαιμικά σύνδρομα διακρίνονται σε α-θαλασσαιμίες και β-θαλασσαιμίες. H α’ θαλασσαιμία φαίνεται να είναι η πιο συχνή, έως και 90% των περιπτώσεων (16 ) Μπορεί να έχει διάφορές μορφές οι οποίες κυμαίνονται μέσα σε ένα εύρος από την Σοβαρή αναιμία έως την πλήρως ασυμπτωματική μορφή(1) . H σοβαρότητα της πάθησης εξαρτάται κυρίως από την βλάβη στις α’ σφαιρίνες, οι οποίες συμμετέχουν στην παραγωγή των ερυθρών αιμοσφαιρίων (17) . Υπολογίζεται ότι παγκοσμίως 1/100.000 είναι συμπτωματικός φορέας, νούμερο που δεκαπλασιάζεται στην ευρωπαϊκή ζώνη. Λόγω της μεγαλύτερης συχνότητας που εμφανίζει στην περιοχή της μεσογείου, πήρε το όνομά της (2).

Συνήθως το μέγεθος του προβλήματος γίνεται ορατό από τους πρώτους μήνες ζωής, ακόμα και από την περίοδο της κύησης Πολλές φορές αν δεν γίνει η κατάλληλη αντιμετώπιση, το άτομο πεθαίνει πρόωρα. Παλαιότερα τα άτομα με σοβαρή μορφή απεβίωναν τα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Η σύγχρονη ιατρική έχει καταφέρει να την μετατρέψει σε μία χρονιά πάθηση, με μεγαλύτερο προσδόκιμο επιβίωσης (17).

Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις ατόμων που ζουν μια

φυσιολογική ζωή. Η αντιμετώπιση, ανάλογα με το μέγεθος της πάθησης απαιτεί συχνές μεταγγίσεις αίματος, έλεγχο του σιδήρου, καθώς και φαρμακευτικές αγωγές. Πιο σημαντική είναι η πρόγνωση της νόσου καθώς μπορεί να ελεγχθεί μέσω του ελέγχου των γονέων για το στίγμα της αναιμίας.

Σημαντικό πρόβλημα στους ασθενείς δημιουργούν και οι παθήσεις που συνοδεύουν την θαλασσαιμία, καθώς αυξάνουν την νοσηρότητα και μειώνουν την ποιότητα ζωής. Η άσκηση με κριτήριο την σοβαρότητα της θαλασσαιμίας ίσως θα μπορούσε να δράσει τουλάχιστον υποστηρικτικά για να αποφύγει ο ασθενής τους κινδύνους που αποφέρει η καθιστική ζωή αλλά και για να κερδίσει τα οφέλη που αποφέρει στην αντιμετώπιση πολλών χρόνιων παθήσεων που μπορεί να επηρεάζουν το άτομο.

Σε αυτό το σημείο ας υπενθυμίσουμε γενικά τα οφέλη της προπόνησης. Όπως όλοι οι άνθρωποι, έτσι και οι ασθενείς από μεσογειακή αναιμία, μπορούν να αποκομίσουν πολλά οφέλη στην υγεία τους και στην ποιότητα ζωής τους.

Γενικά οφέλη άσκησης


Η καθιστική ζωή είναι σημαντικός παράγοντας για ποικιλία παθήσεων όπως α) διαβήτη τύπου 2 β) αθηροσκλήρωση γ) υπέρταση δ)ισχαιμική νόσο του μυοκαρδίου ε) οστεοπόρωση ζ) καρκίνου του μαστού και του παχέος εντέρου (4,5,6,7,8,9,10). Αντίθετα η άσκηση όπως αποδεικνύουν, πάρα πολλές μελέτες φέρει πολλά οφέλη στην υγεία και στην ποιότητα ζωής των ατόμων.

Ενδεικτικά τα πιο σημαντικά από αυτά είναι: (11, 12,13,14,15)


Γενικά-απόδοση

Αύξηση μέγιστης δύναμης, αύξηση VO2 max, αύξηση αντοχής, βελτίωση ταχύτητας, ισορροπίας, νευρομυικού συντονισμού, κινητικότητας, πρόληψη πτώσεων

Καρδιαγγειακό - Αναπνευστικό

Μείωση αρτηριακής πίεσης, μείωση καρδιακής συχνότητας ηρεμίας και σε υπομέγιστο έργο, αύξηση όγκου παλμού (μέγιστος όγκος αίματος σε έναν καρδιακό χτύπο, βελτίωση συσταλτικότητας μυοκαρδίου, μείωση απαιτήσεων μυοκαρδίου σε οξυγόνο, προστασία απέναντι στην αθηροσκλήρωση (αύξηση HDL, μείωση LDL)

Σύσταση σώματος

Αύξηση άλιπης σωματικής μάζας (δηλαδή βελτίωση μυικού συστήματος), μείωση λιπώδους ιστού, έλεγχος παχυσαρκίας

Μυοσκελετικό σύστημα

Πρόληψη απέναντι στην οστεοπόρωση, καθυστέρηση εξέλιξης της νόσου, αντιμετώπιση, αύξηση οξειδωτικής ικανότητας μυών, αύξηση μέγιστης δύναμης

Μεταβολισμός

Αύξηση ευαισθησίας στην ινσουλίνη, έλεγχος γλυκόζης αίματος, έλεγχος λιπιδίων αίματος, αύξηση κατανάλωσης θερμίδων.

Ποιότητα ζωής

Βελτίωση γνωστικής λειτουργίας, πρόληψη και έλεγχος της κατάθλιψης, αύξηση αυτοπεποίθησης, βελτίωση ικανότητας σε καθημερινές εργασίες, μείωση εμφάνισης νοσογόνων καταστάσεων

Προβλήματα υγείας-περιορισμοί που συνοδεύουν την μεσογειακή αναιμία

Όπως αναφέρθηκε υπάρχει ένα μεγάλο εύρος σοβαρότητας της νόσου. Ανάλογα το επίπεδο της δυσλειτουργίας καθορίζονται οι περιορισμοί στην ζωή ενός συμπτωματικού ατόμου καθώς και η αντιμετώπιση της πάθησης. Χαρακτηριστικό της νόσου αποτελεί η εύκολη κόπωση του ατόμου (λόγω μειωμένης ικανότητας δέσμευσης οξυγόνου, λόγω μειωμένης ύπαρξης αιμοσφαιρίνης) Οι ασυμπτωματικοί ασθενείς συνήθως δεν χρειάζονται θεραπεία. Αν όμως πάσχουν από σοβαρότερη μορφή τότε αναγκάζονται να πραγματοποιούν συχνές μεταγγίσεις αίματος καθώς και θεραπείες αφαίρεσης επιπλέον σιδήρου. Διαδικασίες που καταβάλουν ψυχολογικά το άτομο και μειώνουν την ποιότητα ζωής του. Παράλληλα το εκθέτουν σε διάφορους κινδύνους υγείας όπως οι λοιμώξεις. Οι της πάθησης γίνονται συνήθως ορατές από την νεογνική ηλικία, έτσι το άτομο από την γέννησή έρχεται αντιμέτωπο με τις συνέπειες της. Συχνά προβλήματα υγείας που ταλαιπωρούν τους ασθενείς είναι

  1. παραμόρφωση οστών

  2. διόγκωση του σπλήνα

  3. επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης