• Workout Intelligence

Ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου: πόσο διαρκεί η αποκατάσταση?



Η ρήξη πρόσθιου χιαστού είναι ο συχνότερος σοβαρός τραυματισμός που εμφανίζεται στον αθλητισμό. Χαρακτηριστικό είναι ότι κάθε χρόνο στις Η.Π.Α. πραγματοποιούνται πάνω από 130.000 εγχειρήσεις αποκατάστασης. Επηρεάζει κυρίως νέους αθλητές κάτω των 25 ετών, αλλά εμφανίζεται συχνά και σε ανθρώπους χωρίς αθλητική συμμετοχή και όλων των ηλικιών. Επίσης αρνητικό στοιχείο αποτελεί η αύξηση της συχνότητας χρόνο με τον χρόνο. Γεγονός που δικαιολογείται και από την αύξηση του αριθμού των ασκουμένων που παρουσιάζεται τα τελευταία χρόνια.


Δείτε το προηγούμενό μας άρθρο για την πρόληψη ρήξης πρόσθιου χιαστού συνδέσμου


Η σοβαρότητα του τραυματισμού


Η σοβαρότητά του υπολογίζεται από τον χρόνο, τους πόρους και τον κόπο της αποκατάστασης, από την οικονομική επιβάρυνση σε μία οικογένεια (κοντά στα 2500-6000 ευρώ αν δεν υπάρχει ασφάλεια) αλλά και από τον κίνδυνο επηρεασμού του αθλητικού μέλλοντος και της ποιότητας ζωής. Πέρα από τα οξεία συμπτώματα (πρήξιμο, πόνο, δυσκαμψία, σπασμό) τα οποία παρέρχονται σε σύντομο χρονικό διάστημα, πρέπει να ληφθούν υπόψιν και οι χρόνιες συνέπειες αν δεν γίνει σωστή αποκατάσταση. Αστάθεια, χρόνιος πόνος, χρόνια δυσκαμψία, περιορισμός δραστηριότητας. Έχει βρεθεί ότι, στην περίπτωση των αθλητών κατά μέσο όρο επιστρέφει το 80% στο προηγούμενο επίπεδο αθλητικής συμμετοχής ή χαμηλότερο. Ανάλογα με το αν κάποιος είναι επαγγελματίας ή ερασιτέχνης επηρεάζει θετικά ή αρνητικά το ποσοστό επαναφοράς. Πάντα βέβαια στην περίπτωση που ακολουθείται η ενδεδειγμένη μέθοδος αντιμετώπισης του τραυματισμού. Τα ποσοστά διαφέρουν σημαντικά όταν δεν εκτελείται χειρουργείο ή στοχευμένη αποκατάσταση.


ανατομία γονάτου

Παράλληλα συχνοί είναι οι τραυματισμοί και άλλων ανατομικών δομών μαζί με τον πρόσθιο χιαστό. Περίπου στο 30% των περιπτώσεων υπάρχει κάκωση ενός εκ των μηνίσκων. Μπορεί να επηρεαστούν επίσης οι πλάγιοι σύνδεσμοι και ο αρθρικός θύλακας. Μεμονωμένα, η ρήξη του πρόσθιου χιαστού μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας εντός 10-20 ετών από τον τραυματισμό. Αν συνδυαστεί και με αφαίρεση τμήματος των μηνίσκων το ποσοστό συχνότητας μπορεί να φτάσει το 50% των περιπτώσεων. Γεγονός που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής στο μέλλον.


Αυτά τα δεδομένα έχουν οδηγήσει πολλούς ερευνητές και αθλητικούς οργανισμούς να αφιερώσουν σημαντικούς πόρους στην μελέτη των αιτιών του τραυματισμού, στην χρήση βέλτιστων μεθόδων αντιμετώπισης, αποκατάστασης και πρόληψης καθώς και στην ενημέρωση των επαγγελματικών υγείας και του κοινού.



Ξεκινάμε με την ερώτηση που σίγουρα έχετε. Πόσο καιρός χρειάζεται για την αποκατάσταση?


Η διάρκεια της αποκατάστασης είναι δύσκολο να οριστεί. Αυτό γιατί εξαρτάται από πάρα πολλούς παράγοντες. Επίσης κάθε άτομο είναι διαφορετικό. Η σημασία όμως της απάντησης είναι τόσο μεγάλη για κάποιον «παθών», που οι ερευνητές έκαναν και κάνουν πολύ μεγάλη προσπάθεια για να δώσουν βέλτιστες οδηγίες. Εξαρτάται από το αν ακολουθήθηκε χειρουργική ή μη αντιμετώπιση. Αν υπήρχαν συνοδοί τραυματισμοί. Αν υπήρχε παλαιότερη ρήξη στο σημείο. Από την χειρουργική μέθοδο που επιλέχθηκε. Από το είδος του μοσχεύματος. Από το επίπεδο δύναμης σημαντικών μυών. Από τον νευρομυικό έλεγχο που παρουσιάζει το άτομο. Από την ηλικία. Από την ψυχολογική κατάσταση. Από πράγματα που «πήγαν στραβά» στο χειρουργείο ή στην αποκατάσταση. Από το σωματικό βάρος.


Αυτοί είναι οι κύριοι παράγοντες. Υπάρχουν και άλλες παράμετροι που πρέπει να λάβουμε υπόψιν μας. Για αυτό ειδικοί είναι οι επαγγελματίας υγείας για να μας κατευθύνουν σωστά.




Ποιος είναι ο κύριος παράγοντας ορισμού του χρονικού διαστήματος.


Η χρονική διάρκεια εξαρτάται κυρίως από τον στόχο του παθόντα. Δηλαδή το τι θέλουμε να πετύχουμε από την διαδικασία. Ο ορισμός του στόχου, μας δίνει το σημείο αναφοράς για την λήξη της διαδικασίας της αποκατάστασης. Άρα αναφερόμαστε στο πόσο καιρό θα μας πάρει από την ημέρα που τραυματιστήκαμε, έως να πετύχουμε τον στόχο μας.


Αν ο στόχος μας είναι η επαναφορά σε άθλημα, τότε η φύση του αθλήματος παίζει και αυτή τον ρόλο της. Αθλήματα ταχυδυναμικά και επαφής με τον αντίπαλο, απαιτούν το μέγιστο δυνατό χρονικό διάστημα. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να αντενδείκνυνται. Χρειάζεται πάντα λήψη απόφασης από κοινού με τον αθλητή.


Το σύνηθες εύρος που αναφέρεται σε μελέτες είναι από 6 έως 24 μήνες (μιλώντας πάντα για χειρουργική αντιμετώπιση). Το φάσμα είναι αρκετά μεγάλο, όπως γίνεται αντιληπτό. Αιτία αυτού του φαινομένου είναι όλοι οι παράγοντες που αναφέραμε στην παραπάνω παράγραφο. Για παράδειγμα ας φέρουμε τα δύο άκρα. Στο ένα άκρο μπορεί να έχουμε έναν άνθρωπο ο οποίος δεν είχε αθλητική συμμετοχή και απλά τον ενδιέφερε να επανέλθει στην εργασία του. Τότε μπορεί να χρειαστεί 2 με 3 μήνες από την ημέρα του τραυματισμού έως την επίτευξη του στόχου του (συμπεριλαμβανομένου χειρουργείου). Δεν έχει όμως μεγάλες απαιτήσεις από το πόδι του. Στο άλλο άκρο ας βάλουμε μία νεαρή ταλαντούχα παίκτρια βόλλευ 11 ετών. Τότε η αποκατάστασή της μπορεί να πάρει έως και 24 μήνες. Εξαρτάται από το πότε και αν θα γίνει χειρουργείο. Λόγω της φάση ανάπτυξης, υπάρχει debate στην βιβλιογραφία για το αν θα πρέπει να γίνει χειρουργείο ή να περιμένουν την ολοκλήρωση της φάσης ανάπτυξης, για την αποφυγή διαταραχών στο οστό (καταστροφή επιφυσιακής πλάκας). Επίσης, ακόμα και μετά την διενέργεια χειρουργείου προτείνεται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα αποκατάστασης λόγω της φύσης του αθλήματος και του ελλείμματος νευρομυικού ελέγχου. Παράλληλα η ικανότητα συγκέντρωσης σε συγκεκριμένη προπόνηση, είναι μειωμένη σε αυτή την ηλικία.



Τι μας προτείνουν οι επιστήμονες σε σχέση με την χρονική διάρκεια της αποκατάστασης.


Η διάρκεια που προτείνεται για τους αθλητές είναι 9 με 12 μήνες. Από την ημέρα δηλαδή του τραυματισμού μέχρι την ημέρα επαναφοράς στην προηγούμενη αθλητική δραστηριότητα. Πάντα μιλώντας, εφόσον έχουν τηρηθεί όλα τα πρωτόκολλα αποκατάστασης. Πολλές φορές βέβαια βλέπουμε περιπτώσεις elite αθλητών, οποίοι επανέρχονται εντός 6 μηνών σε αγωνιστική φόρμα. Αυτά τα παραδείγματα αποτελούν εξαίρεση του κανόνα. Συμπεριλαμβάνουν άμεσο (χρονικά) χειρουργείο και βέλτιστο περιβάλλον αποκατάστασης. Πράγματα που δεν είναι συνήθως διαθέσιμα στον γενικό πληθυσμό. Συμπεριλαμβάνουν όμως και ένα ποσοστό υψηλού ρίσκου λόγω της μεγάλης πίεσης που υπάρχει σε αυτό το επίπεδο αθλητισμού. Κάθε μήνας επιπλέον κοστίζει, τόσο στον αθλητή, όσο και σε αυτούς γύρω από αυτόν (ομάδα, χορηγοί). Έχει βρεθεί όμως ότι, κάθε μήνας επιπλέον αποκατάστασης που προστίθεται από τους 5 έως τους 10 μήνες οδηγεί σε μείωση του κινδύνου αποτυχίας του μοσχεύματος κατά 56% σε σχέση με την πρόωρη επαναφορά. Ο χρόνος από την μία είναι εχθρός και από την άλλη σύμμαχος (αν δοθεί επαρκής, γίνεται καλύτερη αποκατάσταση).